Diệp hạ châu: Vị thuốc nam mọc dại ít ai biết

Diệp hạ châu là vị thuốc nam quý có tính mát, từ lâu đã được biết đến với nhiều tác dụng như làm mát gan, thanh lọc gan, trị vàng da, cảm cúm, thống phong, lợi tiểu… Ở các vùng quê diệp hạ châu mọc rất nhiều ở ven đường, trong vườn, bờ ruộng nhưng không phải ai cũng biết tới công dụng của nó nên nhiều người vẫn nhổ bỏ vì nghĩ chúng là một loại cỏ dại.

Diệp hạ châu có tên khoa học là Phyllanthus urinaria L, thuộc họ thầu dầu Euphorbiaceae. Còn tên gọi dân gian là diệp hạ châu đắng, cây chó đẻ hay cây chó đẻ răng cưa. Sở dĩ nó có tên là diệp hạ châu bởi vì có nhiều quả tròn (châu) nằm ở dưới (hạ) lá (diệp). Đây là một loại cây thân thảo, thường mọc thẳng với chiều cao từ 30 – 60cm, thân có nhiều nhánh nhỏ, lá mọc xen kẽ nhau.

diệp hạ châu 1

Dấu hiệu nhận biết cây diệp hạ châu

  • Diệp hạ châu thân thảo, thường cao từ 30 – 40cm, thỉnh thoảng có cây cao tới 60-70cm. Thân màu xanh, nhẵn, mọc thẳng đứng.
  • Lá nhỏ, hình bầu dục, thon, màu xanh, mọc so le nhau. Dọc dưới sống lá có các quả nhỏ (châu).

Diệp hạ châu chia làm 2 loại chính là diệp hạ châu đắng và diệp hạ châu ngọt.

  • Diệp hạ châu đắng (hay còn gọi là cây chó đẻ thân xanh) loại này toàn thân màu xanh, thân xanh, lá xanh mỏng, quả xanh, cành ngắn, ít phân nhánh. Khi nhai hoặc nấu nước uống sẽ thấy vị đắng. Trong đông y, cây này có dược tính rất mạnh.
  • Diệp hạ châu ngọt (hay còn gọi là cây chó đẻ thân đỏ) thân cây thường có màu hơi phớt đỏ, phân nhánh nhiều, phiếm lá dày, xanh đậm dài. Khi nhai hoặc nấu nước uống thấy có vị ngọt nên mới gọi là diệp hạ châu ngọt. Tuy nhiên loại diệp hạ châu này dược tính không mạnh bằng diệp hạ châu đắng.

Ngoài ra còn có 1 loại diệp hạ châu nữa thân cây có màu xanh đậm, lá rời rạc, phiến lá hẹp, chóp lá nhọn chứ không tròn như hai loại trên. Loại này ít khi được sử dụng để làm thuốc do dược tính yếu.

diệp hạ châu

Tác dụng chữa bệnh của diệp hạ châu

Từ xa xưa con người đã biết sử dụng diệp hạ châu như một vị thuốc có tác dụng giải độc tiêu tích (ăn uống không tiêu, bụng đầy trướng), thanh can minh mục (mát gan sáng mắt), trị phù ứ nước. Theo các nhà khoa học, Phyllanthus urinaria là vị thuốc giúp thải các độc tố trong gan, hạ men gan, tăng cường chức năng gan, ức chế sự phát triển của virus. Thông qua nghiên cứu thực nghiệm của các nhà khoa học trong nước và nước ngoài đã chứng minh được tác dụng của cây chó đẻ răng cưa trong điều trị viêm gan, vàng da, viêm thận, viêm ruột (IBD), chán ăn.

Có thể nêu qua các tác dụng chính của cây chó đẻ như sau:

  • Ngăn ngừa sỏi thận: Trong cây chó đẻ có các hoạt chất giúp tăng tiết mật, ngăn cản sự tạo thành tinh thể canxi oxalat tạo ra sỏi, và giảm kích thích các viên sỏi đã hình thành. Các chất trong cây thuốc có tác dụng chống cơ thắt cơ vân, cơ trơn nên có tác dụng hiệu quả trong việc điều trị
  • Hỗ trợ điều trị viêm gan B: Một số loại enzyme và hoạt chất như phyllanthine, alkaloids và flavonoids…trong cây chó đẻ có tác dụng giảm bớt các triệu chứng của bệnh, ức chế sự sản sinh các virus viêm gan B trong máu.
  • Giải độc: Cây chó đẻ có vị đắng có tác dụng là chất sát trùng, dùng để điều trị chứng khó tiêu, viêm da, viêm đường tiết niệu, viêm âm đạo, bệnh đường niệu. Trong dân gian thường dùng lá cây chó đẻ rửa sạch, giã nát với muối hột đắp lên vết mụn nhọt, đinh râu, vết rết cắn.
  • Hỗ trợ điều trị các bệnh đường tiêu hoá: Cây thuốc này có khả năng kích thích ngon miệng, kích thích trung tiện. Dân gian hay dùng để chữa các bệnh táo bón, kiết lỵ, thương hàn, viêm đại tràng, rối loạn tiêu hoá.
  • Lợi tiểu: Diệp hạ châu thường được sử dụng trong các loại thuốc lợi tiểu, trị phù thũng.
  • Bệnh đường hô hấp: Điều trị ho, viêm phế quản, hen phế quản, lao, làm thuốc long đờm.
  • Điều trị tiểu đường
  • Giảm đau: Cây thuốc được sử dụng để điều trị chứng đau đầu và đau nữa đầu, bệnh sốt rét.

Một số bài thuốc dân gian từ diệp hạ châu

  • Diệp hạ châu nhổ về rửa sạch nấu tươi hoặc phơi khô, bảo quản nơi khô ráo để nấu nước, nước này uống có tác dụng lợi tiểu, trị chứng bí tiểu, tiểu giắt.
  • Diệp hạ châu khô 20g + cam thảo đất khô 20g sắc nước uống hàng ngày trị suy gan do sốt rét, sán lá, ứ mật, nhiễm độc.
  • Chữa viêm gan B: Chó đẻ 30g+ nhân trần 12g+ sài hồ 12g+ chi từ 8g+ hạ khô thảo 12g nấu nước uống mỗi ngày 1 thang.
  • Chữa viêm gan, vàng da, viêm ruột tiêu chảy: Chó đẻ 40g+ mã đề 20g+ dành dành 12g sắc uống.
  • Chữa sốt rét: Chó đẻ 8g+ thảo quả 10g+ dây hà thủ ô 10g+ lá mãng cầu ta tươi 10g+ thường sơn 10g+ dây gắm 10g+ hạt cau 4g+ ô mai 4g+ dây cóc 4g đem sắc lấy nước uống.
  • Chữa nhọt độc: Diệp hạ châu rửa sạch dã nát với muối, thêm nước sôi vào vắt lấy nước uống, bã dùng đắp vào nốt mụn.

Ngày nay diệp hạ châu được sử dụng nhiều trong y học, đây là thành phần chính trong nhiều loại thuốc bổ gan, thuốc thanh nhiệt giải độc. Diệp hạ châu kết hợp với kim ngân hoa, liên kiều, sài đất, bồ công anh, thương nhĩ tử, huyền sâm, rau má, tổ phục linh tạo nên sản phẩm Eunanokid Thanh nhiệt giải độc. Đây là sản phẩm giúp giải độc, mát gan, giảm triệu chứng nhiệt, phát ban, mề đay, mẫn ngứa. Đặc biệt đây là sản phẩm an toàn cho trẻ nhỏ, giúp trẻ hết nhiệt miệng, nổi ban, rôm sảy, mẩm ngứa.

Ý kiến của bạn